با ما ارتباط برقرار کن

آخرین اخبار

ارائه‌شده

در

شرق فرات و توافق آمریکا و ترکیه!

به گزارش اصلاحات نیوز؛ صابر گل‌عنبری – کارشناس مسائل بین‌الملل در یادداشتی نوشت:

ترکیه اخیرا بار دیگر به انجام عملیات نظامی گسترده در شرق فرات تهدید ‌کرد و این اواخر شدت تهدیدات بی‌سابقه و بیشتر از گذشته بود. البته این بار انگیزه حمله فراتر از دغدغه‌های همیشگی ترکیه درباره آینده شمال سوریه بود. یکی دیگر از مهم‌ترین عوامل بحث حضور آوارگان سوری در خاک ترکیه است که به یک مشکل سیاسی و اجتماعی تبدیل شده است و حزب حاکم عدالت و توسعه به نوعی تاوان آن را در انتخابات اخیر شهرداری‌ها به ویژه در استانبول پس داد. حضور سه میلیون و 630 هزار و 575 آواره سوری در ترکیه در سایه مشکلات اقتصادی اخیر این کشور به مساله بغرنجی تبدیل شده و دولت اردوغان با ایجاد یک منطقه امن وسیع در شمال سوریه به دنبال بازگرداندن تعداد قابل توجهی از این آوارگان است؛ تا از فشار داخلی ناشی از حضور آن‌ها بکاهد. البته در کنار آن، احتمالا تغییر ساختار جمعیتی این منطقه نیز مد نظر باشد.

در سایه تهدیدات نسبتا بی‌سابقه ترکیه برای حمله به شمال شرقی سوریه، دوشنبه گذشته مذاکراتی میان پنتاگون و وزارت دفاع ترکیه شروع شد؛ اما روز اول و دوم آن بدون پیشرفتی گذشت و به دنبال آن هم تهدیدات آنکارا بالاتر گرفت، هم در مقابل وزیر دفاع آمریکا مارک اسپر روز سه شنبه (روز دوم مذاکرات) تهدید کرد که کشورش مانع ورود ترکیه به شرق فرات خواهد شد.

اما این تهدیدات در چهارشنبه در روز سوم و پایان مذاکرات فشرده دو طرف یکباره خوابید و توافقی در نتیجه نرمش آمریکا به دنبال جدی‌تر شدن تهدیدات ترکیه حاصل شد.

خلوصی آکار وزیر دفاع ترکیه چند ساعت قبل از اعلام توافق در اظهارنظری خوشبینانه از نزدیکی موضع آمریکا کشورش درباره تاسیس منطقه امن در شمال شرقی سوریه گفت. همین نزدیکی موضع هم موجب توافق طرفین شد.

دلایل نرمش آمریکا هویداست و به نظر می‌رسد در وضعیت دشواری قرار داشت. از یک طرف می‌دید اگر ترکیه به شرق فرات حمله کند؛ دو راه بیشتر ندارد: یا باید به نوعی با ترکیه درگیر شود که این مساله سیاست فشار به ایران را به حاشیه می‌برد و بحرانی گسترده میان دو عضو ناتو رقم می‌زد و ترکیه را بیش از پیش به سمت تزار روسی سوق داده و کفه سیاست منطقه‌ای روسیه را به زیان غرب سنگین‌تر خواهد کرد.

واقعیت این است که روابط آمریکا و ترکیه به سمت تکرار سناریوی روابط شوروری و مصر پیش می‌رود؛ البته با شیبی ملایم‌تر. در سال 1972، انور سادات به بهانه خودداری شوروی از اعطای سلاح‌های تهاجمی به مصر، کارشناسان نظامی آن را اخراج کرد و این گونه یکباره قاهره یکباره با گردشی سریع به غرب از شرق کمونیست رویگردان شد. امروز نیز همین سناریو با انگیزه‌ها و به دلایلی متفاوت می‌رود به شکلی معکوس تکرار شود؛ عوامل ظاهری هم همان مساله سلاح و خرید سامانه اس 400 از روسیه و به تبع آن منع فروش جنگنده اف 35 به ترکیه است.

اما راه دوم این بود که اگر آمریکا بخواهد در مقابل حمله ترکیه به شرق فرات کنار بنشیند و کاری نکند که نیروهای همپیمان کُردی در وضعیتی بسیار دشوار قرار خواهد گرفت و با توجه به نتایج دو عملیات ترکیه (سپر فرات 2016 و شاخه زیتون 2018) احتمال تکرار این نتایج در شرق فرات هم می‌رفت که در این صورت، هم حضور نظامی آمریکا در سوریه و برنامه‌های مترتب بر آن به ویژه برای آینده شمال سوریه کان لم یکن می‌گردید و هم اعتبار و حیثیت سیاست خاورمیانه‌ای آن زیر سوال می‌رفت.

به این دلایل، آمریکا ترجیح داد تا حد امکان ترکیه را راضی نگه دارد و مانع حمله آن شود.

البته در این میان، به نظر می‌رسید که روسیه مشوق ترکیه برای حمله بود. اهداف و انگیزه‌های پوتین در این باره هم مشخص و مبرهن است. هم می‌خواهد با این حمله شکاف میان ترکیه و آمریکا و به تبع آن ناتو بیشتر شود و آنکارا را به مسکو نزدیک‌تر گرداند و هم بتواند در آینده نزدیک، با توجه به پیامدهای احتمالی حمله، در ادلب از ترکیه امتیاز بگیرد.

حال که تب حمله خوابیده است، این پرسش مطرح است که آیا توافق انجام شده به معنای انتفای امکان هر نوع حمله است؟ پاسخ منفی است؛ به این دلیل که این توافق فعلا اولیه است و نهایی نیست. هر چند از اتخاذ تدابیری برای برطرف شدن نگرانی‌های امنیتی ترکیه و ایجاد اتاق مشترک عملیاتی سخن گفته است، اما خبری از جزئیات فنی به ویژه درباره نقاط اساسی اختلاف طرفین نیست. این که عمق این منطقه چقدر خواهد بود؟ سرنوشت نیروهای SDF چه خواهد شد؟

به نظرم با یک تفاهمنامه موقت روبرو هستیم که احتمالا همین هم کاملا اجرایی نشود. نمونه آن توافق منبج است.

از این رو، حمله ترکیه به شمال شرقی سوریه منتفی نشده است؛ اما احتمالا آنکارا به دلایل متعدد، فعلا ترجیح می‌دهد با همین تفاهم‌نامه با آمریکا کار کند؛ تا شاید به ایجاد منطقه امنی ختم شود که تامین کننده بیشتر خواسته‌هایش باشد. ولی اتفاقی دور از ذهن است.

ادامه ی خواندن
برای ارسال دیدگاه کلیک کنید

نظر خود را به اشتراک بگزارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

آگهی